कापसाला किती दर मिळत आहे ? Cotton Price India

कापसाला किती दर मिळत आहे ? Cotton Price India

WhatsApp ग्रुप जॉईन करा. Join Now
Telegram Group Join Now

Cotton Price India कापूस लागवडीच्या खर्चात लक्षणीय वाढ होऊनही कापसाचे बाजारभाव इतके कमी का? कापसाच्या उत्पादकतेची पातळी काय आहे आणि कोणत्या घटकांचा त्याच्या अर्थव्यवस्थेवर नकारात्मक परिणाम झाला आहे?Cotton Price India

कापूस बाजाराची सद्यस्थिती काय आहे?

वर्धा जिल्ह्यातील आर्वीच्या शेतकऱ्यांनी व्यक्त केलेल्या असंतोषातून कापसाच्या ढासळत्या अर्थव्यवस्थेचे एक उदाहरण दिसून येते. कापसाला मिळणाऱ्या अपुऱ्या भावामुळे वैतागून त्यांनी कृषी उत्पन्न बाजार समितीसमोर कापूस जाळला. बाजारात कापसाचे भाव हमीभावाच्या जवळ येत असताना, कापसाच्या उत्पादन खर्चात लक्षणीय वाढ झाली आहे. Cotton Price India

Drought List 2023 – राज्यात दुष्काळ जाहीर मिळणार 35500 रुपये, मंडळांची नवीन यादी जाहीर

सध्याच्या दराने लागवडीचा खर्चही निघत नसल्याने शेतकरी हतबल झाले आहेत. भारतीय कापूस महामंडळाने (CCI) स्थापन केलेल्या खरेदी केंद्रांची संख्या अपुरी आहे आणि कापूस उत्पादक पणन महासंघाने खरेदी प्रक्रिया सुरू केलेली नाही. त्यामुळे शेतकऱ्यांना मिळेल त्या भावाने कापूस विकावा लागत आहे. Cotton Price India

कापसाला काय भाव मिळत आहे?

केंद्र सरकारने जाहीर केले आहे की 2023-24 हंगामासाठी, मध्यम स्टेपल कापसासाठी 6,620 रुपये प्रति क्विंटल आणि लांब मुख्य कापसासाठी 7,000 रुपये प्रति क्विंटल हमी भाव दिला जाईल. सध्या कापसाचा सरासरी बाजारभाव 6,500 ते 6,800 रुपये प्रति क्विंटल आहे. बाजारात सध्या कापसाचे भाव कमी आहेत, अनेक भागात आधारभूत किमतीपेक्षा कमी खरेदी होत आहे. अवकाळी पावसाने नुकसान झालेल्या कापसाला 5,400 ते 6,400 रुपये, तर चांगल्या प्रतीच्या कापसाला 6,800 ते 7,000 रुपये भाव मिळत आहे. दरात सुधारणा न झाल्याने अनेक शेतकरी अजूनही भाव वाढीच्या आशेने आपला कापूस साठवून ठेवत आहेत, मात्र त्यांना प्रतीक्षा करावी लागत आहे.

अर्थशास्त्राच्या दृष्टीने कापूस उद्योगाची स्थिती काय आहे?

केंद्र सरकारने हमी भाव जाहीर करताना खर्चाचा फायदा 50 टक्के असल्याचे प्रतिपादन केले. त्यांनी घोषणा केली की शेतकऱ्यांना पुरेशी भरपाई देण्यासाठी अखिल भारतीय सरचार्ज केलेल्या उत्पादन खर्चाच्या किमान 1.5 पट किमान संदर्भ किंमत निश्चित केली जाईल. या किमतीमध्ये मानवी श्रम, बैल किंवा यंत्रसामग्रीसाठीचे श्रम, जमिनीचे भाडे, बियाणे, खते, अवजारे, सिंचन शुल्क, शेती बांधकामावरील घसारा आणि खेळत्या भांडवलावरील व्याज अशा विविध घटकांचा समावेश होतो.

Cotton Price India मात्र, कापसाची एकूण किंमत मोजली असता, ही शेती उत्पादकांसाठी फायदेशीर ठरत असल्याचे स्पष्ट होते. कापूस पिकासाठी प्रति एकर सरासरी 25 ते 30 हजार रुपये खर्च येतो, तर एकरी सरासरी चार क्विंटल कापसाचे उत्पादन मिळते. 6900 रुपये प्रतिक्विंटल दराने शेतकऱ्यांना केवळ 27 ते 28 हजार रुपये मिळतात.

जागतिक बाजारपेठेची सद्यस्थिती काय आहे?

आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेचा देशातील कापसाच्या किमतीवर परिणाम होतो. जानेवारीमध्ये जारी करण्यात आलेल्या कॉटन असोसिएशन ऑफ इंडिया (CAI) च्या अंदाजानुसार, सध्या आयातीच्या तुलनेत कापूस निर्यातीचा दर जास्त आहे. डिसेंबरपर्यंत देशातून ४० लाख गाठी कापसाची आयात झाली, तर निर्यातीचे प्रमाण पाच लाख गाठी इतके होते. या हंगामाच्या सुरुवातीपासूनच देशातील कापसाचे भाव आंतरराष्ट्रीय किमतीपेक्षा कमी आहेत. त्यामुळे निर्यातीत वाढ झाल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारात एक क्विंटल कापसाची किंमत 17 हजार रुपये आहे, तर देशात ती 15 हजार रुपयांपेक्षा थोडी जास्त आहे. याचा अर्थ देशातील किमती जवळपास 10 टक्क्यांनी कमी आहेत.

महाराष्ट्रात कापूस किती उत्पादक आहे? Cotton Price India

शेतकर्‍यांना जागतिक शेतकर्‍यांशी स्पर्धा करायची असेल तर त्यांना प्रति हेक्टर उत्पादकता वाढवणे आवश्यक आहे. सध्या आपल्या देशात कापसाची प्रति हेक्टरी उत्पादकता ४४७ किलो आहे, तर चीन, ब्राझील आणि ऑस्ट्रेलियामध्ये ती २ हजार किलोच्या दरम्यान आहे. हे सूचित करते की आपली उत्पादकता पाचपट जास्त आहे. सर्वाधिक कापूस लागवड असूनही, उत्पादकतेच्या बाबतीत महाराष्ट्र सर्वात खालच्या क्रमांकावर आहे, फक्त 378 किलो.

बाजारात खरेदी प्रक्रिया काय आहे?

कापूस दरावर दबाव असतानाही ‘सीसीआय’ किंवा कापूस पणन महासंघामार्फत खरेदी सुरू करण्यासाठी तातडीने कोणतीही कार्यवाही करण्यात आली नाही. पणन फेडरेशनने डिसेंबरच्या अखेरीस कापूस खरेदीसाठी मंजुरी मिळाल्याने ‘सीसीआय’ने खरेदी प्रक्रिया उशिरा सुरू केली. केंद्रीय वस्त्रोद्योग मंत्रालयाने उप-एजंट म्हणून कापूस पणन महासंघाची नियुक्ती केली असली तरी अद्याप कोणतेही खरेदी केंद्र स्थापन करण्यात आलेले नाही.

Tur Bajar Market :- तुरीचे बाजार भाव 12000 पर्यंत जाण्याची शक्यता आहे..! आज मिळाला जबरदस्त बाजार भाव

तांत्रिक अडचणींमुळे कापूस खरेदी सुरू होण्यासाठी पणन महासंघाला महिनाभराचा कालावधी लागणार आहे. कापसाचा भाव हमीभावापेक्षा खाली गेल्यास ‘सीसीआय’ आणि पणन महासंघाने खरेदीची प्रक्रिया जलद करावी आणि खरेदी केंद्रे स्थापन करावीत. मात्र, त्यासाठी सध्याची यंत्रणा अपुरी आहे. इतर राज्ये ‘सीसीआय’ मार्फत सक्रियपणे कापूस खरेदी करत असताना, महाराष्ट्राची परिस्थिती फारशी अनुकूल नाही.

अधिक माहितीसाठी येथे क्लिक करा.

Leave a Comment